âdemin kizlarindan biri

“On ya da yirmi kiþilik güruhlar halinde dolaþan küçük hordalar arasýnda sürü, komünal heyecanýn ortak ifadesidir. (…) En yakýcý dileði daha fazla sayýda olmak olan, heyecan içinde bir grup insandan oluþur. Avlanma ya da kavga olsun, birlikte yaptýklarý her ne ise daha fazla sayýda insanla birlikte yapmalarý çok daha iyi olur. (…) Bir birey zaman zaman grubun içinden çýkan ve bir’lik duygusunu en kuvvetli biçimde ifade eden sürünün içinde, kendini asla, modern insanýn günümüzdeki bir kitlede kaybettiði gibi bütünüyle kaybetmez. Sürünün deðiþen düzeni içinde, dans ederken ve sefere çýkarken, birey kendini tekrar tekrar sürünün kenarýnda bulacaktýr. Sürünün ortasýnda da olabilir; o zaman hemen sonra kenarýnda bulur kendini; ya da önce kenarýnda sonra tam ortasýnda da. Sürü ateþin etrafýnda bir çember oluþturduðu zaman, her insanýn saðýnda ve solunda baþkalarý olacaktýr ama arkasýnda hiç kimse olmaz; sýrtý çýplaktýr ve vahþi doðaya açýktýr. Sürünün içindeki yoðunluk daima bir tür yanýlsamadýr. Ýnsanlar birbirilerine sýmsýký yaslanabilirler ve geleneksel ritmik hareketlerle bir kalabalýk taklidi yapabilirler, ama onlar kalabalýk deðildir; birkaç kiþidirler ve sayý olarak yoksun olduklarý þeyi yoðunlukla telafi etmek zorundadýrlar. (…) Sürüde görece az insan bulunur ve bu insanlar birbirini iyi tanýr. Bu insanlar her zaman birlikte yaþamýþlardýr, her gün görüþmüþlerdir ve pek çok ortak giriþimde birbirlerini tam olarak deðerlendirmeyi öðrenmiþlerdir. Sürü kendisine yeni katýlacaklarýn olmasýný bekleyemez; benzer koþullarda yaþayan insan sayýsý çok azdýr ve çok geniþ bir alana daðýlmýþtýr. Ama yine de sonsuz bir büyüme kapasitesine sahip olan kitleye göre bir bakýmdan üstünlüðü vardýr. Bütünüyle birbirini iyi tanýyan insanlardan oluþtuðu için kötü koþullar nedeniyle daðýlmýþ olsalar bile, her zaman yeniden sürü oluþturabilirler. Sürü devamlýlýðý umabilir; sürüyü oluþturan insanlar hayatta olduklarý sürece sürünün varlýðý garanti altýndadýr. Sürü ritler ve törenler geliþtirecektir; bunlarda yer alanlarýn yeniden ortaya çýkmasý beklenir. Onlar nereye ait olduklarýný bilirler ve yoldan çýkma konusunda akýllarý çelinemez.” (Elias Canetti)  

Kendilerini, iktidar saydýklarý bir takým odaklara yaranmaya adamýþ, varlýklarýný buna borçlu sayan, kendileri için baþka çýkar yol göremeyen, þahsiyetlerini, kimliklerini, varolma nedenlerini bile bir kenara koyabilmiþ edebiyatçýlar, bir tutam ot için yardan uçmayý göze alan develer posta adreslerini yollarlarsa kendilerine o muhteþem (!) Ýktidar kitabýndan yollayacaðým. Adolf A. Berle “iktidarý kullanmak bir sanattýr” yazýyor. Berle hazretleri ayrýca “sýnýrsýz þahsi arzu anarþi demektir” buyuruyor. Bu sanatý -iktidar sanatýný- daha incelikli uygulamak için bu kitap lazým elhak. Yoksa hem yardan uçar hem de otu yiyemezsin, olur mu olur. Yazýk olur.  

KERTENKELE 7, 15

Ordu’da çýkan dergide yoðunlukla günümüz þiiri gündemde. C. Ali Ahmet ve Mustafa Celep imzalarý öne çýkýyor. Dergide dosya, söyleþi ve sipariþ yazý yok. Tamamen kendi imkânlarýný seferber ediyor Kertenkele. 

TYB KÜLTÜR VE SANAT YILLIÐI-2009

Yazarlar Birliðinin çýkardýðý yýllýk www.tyb.org.tr adresinden sipariþ edilebiliyor. 

MEHMET ÂKÝF - EDEBÎ VE FÝKRÎ AKIMLAR

Âkif'in vefatýnýn 72. yýlý dolayýsýyla düzenlenen bilgi þöleninde yapýlmýþ konuþmalardan oluþan kitap TYB tarafýndan yayýmlanmýþ.

TENEZZÜL

Mustafa Akar’ýn Küçük Bir Gökada kitabý yedi sene önce çýkmýþtý. Tenezzül güzel isim. Arka kapaktaki “Tenezzül” þiirinde:

 

“Göklerin aydýnlýk haritasýndan sana baktým.

Bana biraz garip geldi

Bu enfes yenilgiler çaðýnda

Mustafa adýnda olmak”

 

BRAFTAZOÝD MASALLAR

Serkan Iþýn’dan siyah-beyaz bir görsel þiir sergisi. Geleneksel hattý anýmsatan yumuþak ve usta bir çizgi “and” modern ironinin karýþýmý. …& görsel geldi.

 

HERTZ

Görsel þiir dergisi Hertz’in ilk sayýsý. Serkan Iþýn tarafýndan tasarlanmýþ, Poetikhars’ýn yan ürünü olarak yayýmlanan ve sadece üyelere gönderilen bir görsel þiir bülteni. Hertz’i izlemek isteyenler http://hertz.poetikhars.com/ adresindeki formu doldurabilir. Ýlk sayýda Derya Vural’ýn iþleri irdeleniyor.

 

ONARILMIÞ YAS BÝTÝÐÝ

Ali Emre’den yeni bir þiir kitabý. Ali Emre'nin þiir serüvenindeki üçüncü aþama. Arka plandaki coðrafyanýn Orta Doðu olduðu bu kitapta yer alan kimi þiirlerde belirleyici olan tavýr, bu bilincin bir direniþle hatta militanca denebilecek dizelerle açýða çýkarýlýþýdýr. Tarih de bu þiirdeki yerini bu tavra paralel bir eleþtirellikle alýr. Bu eleþtirelliðin haklý bir öfkeyle beslendiðini, öfkenin muktedir olaný sorgulamaya dönük "fille ebabil, ceninle ölüm arasýnda" bir savunma alaný olduðunu söylemek mümkündür.

 

YOZLAÞMA VE BASKI ORTAMINDA SANAT

Ali Deðirmenci dergilerde yayýmladýðý yazýlarýný toplamýþ. Ekin yayýnlarýndan 2008 tarihli.

 

SÝSTEM

Efe Murad’ýn madde þiirleri Simurg yayýnlarýndan çýkmýþ. Madde-þiir’in geldiði nokta, Duchamp’la bu þekilde yüzleþmek mi olmalýydý? Yüzleþmek veya bedenleþmek… görsel þiirler bana göre lisan-ý halle "nesneleþmemek için nesne" diyordu. Burada ise restin pornografiye selamý var. Pornonun restle alýþveriþi yoksa bile. 

 

EKSÝK EMANET

1976 doðumlu Ersun Çýplak, Karayazý dergisinin editörlerinden biri ayný zamanda.

 

“…arasýndaki farký anlamayacak

Kadar kýsa günlerimde baþlasam telaþla hangi iþe

Evham çok geçmeden

Onlarca kukla güvertede iplerinden boþanacak”

 

DÝLTOZU

Osman Erkan’ýn üçüncü þiir kitabý Diltozu. Karayazý þiir serisinden çýkmýþ. Erkan’ýn önceki kitaplarýný görmedim, ancak bu kitaptaki þiirlerde 2000 sonrasý kýrýk-dilin esintisi hissediliyor.

 

“hayatýmda ben hiç rozet takmadým

Erken ölen þairlerin fotoðraflarý dýþýnda”

 

TAY

Tay bu sayýda boyutlarýný büyütmüþ. Karabük’te çýkýyor.  

 

TEMRÝN 7, 8, 11, 12, 13

13. sayýsýnda boyutunu deðiþtirdi Temrin. Yeni þekli daha gözalýcý. Kullanýþlý olmasa da. Selim Ýleri ile söyleþi yapýlmýþ, bunu kapaða “Köksüzleþmeye doðru gidiyor Türk romaný” cümlesiyle taþýmýþ dergi. Söyleþide “Peyami Safa büyük bir talihsizliðin adamýdýr. Tekrar tekrar dönüp bakýlmasý gereken birisiyken Nâzým-Peyami kavgasýna indirgenmiþtir.” diyor Ýleri.

 

HECE YAHYA KEMAL ÖZEL SAYISI, HECE GAZZE DOSYASI, HECE KENT VE KURMACA DOSYASI, HECE YABANCILAÞMA, HECE SUÇ

 

Hece dergilerinin içeriklerini www.hece.com.tr ’de görmek mümkün.

 

BÝR ELEÞTÝRMEN OLARAK AHMET HAMDÝ TANPINAR

Mehmet Erdoðan’ýn Dergâh yayýnlarýndan çýkan kitabýndaki makalelerden bazýlarý daha önce Dergâh dergisinde yayýmlandý. Tanpýnar’ýn özellikle eleþtirmen kimliðini öne çýkarmayý hedefleyen kitapta bu kimliðin, diðer eserlerine yansýmýþ taraflarý da ele alýnýyor.

 

DERGAH 225, 226, 227

Dergâh, þiir ve yazýlarda son bir-iki senedir tutturduðu düzeyi deðiþtirmeden yayýmýný sürdürüyor.

 

YAZILIKAYA 31, 32

Þiir dergisi. Eskiþehir’de çýkýyor.

 

KARAYAZI 4, 5, 6, 7

4. sayýsýndan beri yazamamýþtým Karayazý’yý. 7. si de geldi. Ersun Çýplak “Þiir ve Yenilik Algýsý” baþlýklý bir yazý kaleme almýþ.

Walter Benjamin, Baudelaire üzerine denemelerinden birinde “Yeni, yorulmak bilmez acentalýðýný modanýn yaptýðý yanlýþ bilincin özüdür. ” der. Ersun’un son cümlesi yeniliðin yenilik için olmayacaðý yolunda. Oysa, yenilik, kavram olarak sanatýn en yüksek deðerlerinden biri ve tam da “yenilik için” var.   

 

MORTAKA 12

Mortaka her zamanki gibi yazý ve þiirle dolu. Aðzýna kadar dolu.

 

SON AT

Ege Üniversitesi Þiir Topluluðu Þiir Bülteni, 3. sayý. Üniversite bünyesindeki bir þiir topluluðu için iyi bir dergi. Ýzlenmeli.

 

KABAHATLER KANUNU

Furkan Çalýþkan’ýn ilk þiir kitabý. Furkan 1983’lü.

 

Not: Eski iþyerime ve eski evime gönderilen kitap ve dergiler bana ulaþmamaktadýr veya çok geç ulaþabilmektedir. Kitap ve dergi göndermek isteyenler materyalleri bana sadece þu adresten ulaþtýrabilirler: Form Müþavirlik - Cihan sok. 37 / 12 Sýhhýye / Ankara

1976 Ankara doðumlu Eren Aysan’ýn ilk þiir kitabý olan Vesikalýk Fotoðraf Yasakmeyve yayýnlarýndan çýktý. Anlamsal vurgunun tümüyle fiile toplandýðý bir þiir bu. Gündelik eylemlerin envanteri tuhaf bir þekilde anlamsýzlýðýn merkezileþtiði ve kesinlikle cinsel olmayan bir cinsel eylemin merkezinde durduðu bir anafora hizmet ediyor. Muðlaklýðý hiç barýndýrmayan, söyleyiþi net, üslubu rahat bir þiir yazýyor Eren Aysan, ama sýk sýk þiirlerin özellikle giriþ kýsýmlarýnda kliþe ifadelere boðulduðunu görüyoruz. Daha doðru ve kapsamlý bir ifadeyle söyleyecek olursam, giriþte kliþe birkaç enstantane ile baþlayan þiir sýrf sonuna hazýrlanmýþ gibi vurucu bir tonla bitiyor.

         Gövde, bu þiirde sýk sýk kendisini gösteren, ama malzemeye dönüþmeyen bir þey. Bunun kaynaðýnda, þairin yaþantýyý þiire dönüþtürme acelesi yatýyor. Bu acele, garip þekilde, yaþantýsal olaný yaþantýsallýktan çýkarýyor. “2 kilo 750 gram dünyaya gelen nurtopu / kendinden menkul bir devrimcinin çocuðu / nasýl da 2 galon alkolle büyüdü” Bu kesinlik/keskinlik ve somutluk çok þiirsel. 
         Eren Aysan, tecrübeden sonraki yalnýzlýkta yazýyor. Nesneler ve çevre, hep bu temanýn etrafýný dolduran malzemeler. Tecrübeyi manevileþtirmeye çalýþmamasý, bence, bu þiirin avantajý. Sözgelimi Bejan Matur’un tecrübeyi iþin içine katmadan, her þeyi manevileþtirme çabasýnýn tam da zýddý bu.          

 

Az Edebiyat 3, 4

Nazilli’de çýkýyor Az Edebiyat. 3. Sayýda Hilmi Yavuz’la söyleþi, 4. Sayýda Hüseyin Atlansoy’la söyleþi var. Þairleri sýkýþtýrmayan söyleþiler bunlar. Atlansoy diyor ki 80 kuþaðý için “Bu kuþaðýn þansý hâlâ edebiyatýn ve sözün itibarýnýn olduðu bir dönemde gözlerini açmýþ olmasýdýr. Doksanlarýn ve iki binlerin bu anlamda görüntü merkezli bir dünyada doðmuþ olmalarý büyük talihsizlik.” Buradan bakýlýrsa “talihsizlik” içinde gerçekleþen baþarý daha da göz kamaþtýrýyor. Talih de bir yere kadar iþe yarýyor.

Calvino’yu Niçin Okumalý? - Yaratýcý Yazma Süreçlerine Calvino Etkileri

Kanguru yayýnlarýndan çýkan, Ethem Baran ve Aydýn Afacan’ýn da birer yazýyla katýldýklarý bir ortak kitap.

Calvino zehir akýllý bir yazardýr. Þairlere salýk verdiðim yazarlardandýr. Her kitapta hem dalgasýný geçer inceden, hem edebiyatýný “yapar”. Basit görünen karmaþýklarý, karmaþýk görünen basitlere tercih edenler sever Calvino’yu. 

Dünyada Kimse Var mý?

Hüseyin Atabaþ’ýn eleþtirel denemeleri 2007 basýmý.  

Heceöykü 33

Çaðdaþ Ýran Öyküsü dosyasý kapakta.

Gri

Ýzmir’de, henüz ilk sayýsý çýkan derginin yayýn yönetmeni Celâl Fedai. Yýllýklarýn mahiyeti sorgulanmýþ dergide. Bu yýllýk konusu da kadýn þair konusu gibi, uzun, esnek, bitmez, çek götür istediðin yere.

Hece Medeniyet Edebiyat ve Kültür Baðlamýnda Þehirlerin Dili Özel Sayýsý

Haziran Temmuz Aðustos 2009 özel sayýsý.

Perde 2 ve 3

Konya’dan fanzin. Elle yazýlmýþ bir mektup eþliðinde geldi. Son birkaç yýldýr, ara sýra elle yazýlmýþ mektuplar alabildiðim için þanslýyým galiba. Bunu yazarak geçmiþe sevdalý olduðumu vurgulamaya çalýþmýyorum.

Ama bir elin deðdiði bir yüzeyin eldeðmemiþ yüzeylere oranla baþka enerjiler getirdiðini düþünüyorum. Elin kaðýda temas etmesi, kaðýdýn maddeselliði, elle ve tükenmez kalemle yazarken yapýlan hatalarýn silinemez olmasý, daksillenmesi veya o kaðýdýn buruþturulup kaðýt çöpüne yollanmasý… mektupla bana ulaþan anlam “elin yavaþlýðýný mekan” edinmiþtir. Buna inanýyorum.

Murat’la (Üstübal) Vural’ýn (Kaya) þiirleri de var Perde’de.

Madem þiir iþte: “Daha Bim’e git / Vakumlu poþet kap gel iki koli öl beþ paket sevin” (Vural Kaya)

Nadir Duran yazmýþ: “þþ5T 9ÜZεL K1Z NUMA12AN Nε SεN1N?”

Ballard’dan, Ücra’dan, Karpuz Kabuðundan Gemiler Yapmak’tan haberdar bir fanzin. Daha ne olsun?

Dergâh

2009 Haziran sayýsýnýn kapaðýnda Cevdet Karal’ýn bir þiiri var. Gözlemlediðime göre Karal giderek þiirde minimalizme (sözcüðü müzik alanýndaki çaðrýþýmla kullanýyorum) yöneliyor. “Sabah sardýðým/ Yara bandýymýþ/ Parmaðýmda/Yüzük sandýðým.”

Temmuz sayýsýnda Mustafa Köneçoðlu “elma deyince çýkma” demiþ.

Onaltýkýrkbeþ

Yýlda sekiz kere çýkan, yani periyodu bir buçuk aya ayarlý dergiyi Metin Güven çýkarýyor. Bursa’dan. Emel Ýrtem, Betül Yazýcý, Gün Zileli, Önder Adalý, Fatih Yavuz Çiçek, Sibel Cevahir, Kahraman Çayýrlý sýk görünen imzalar.

Adem Turan

Ateþte Yýkanmýþ Atlar’ý Ebabil basmýþ. Turan’ýn diðer kitaplarý: Hayal defteri, Son günün þiiri, Artýk kuþlarýný uçur, Nisan çobaný.

Spekülatörlere karþý þiiri savunmak

Celal Fedai’nin kitabý 2. Baskýyý yapmýþ. Bana göre, büyük harfle yazýlan bir Þiir idesi tasarlýyor Fedai. Yani Þiir var þiirler var. Þiirler her zaman Þiir’e katýlamýyor. Bunun ölçülerinden biri bir þiiri, “ölü”, “ulu” þairlerin þiirleriyle kýyaslamak. Ýkinci bir ölçü þiirin “yaratýcý bir pathos”tan sýzmasý.

s. 30 “Bize, çoksesli þiir, görsel þiir, madde þiir vesaire diye sunulanlarýn hiçbirinde yaratýcý bir pathostan sýzmýþ bir yan yok.”

s. 51 “Bu isimlerin çokseslilikten anladýklarý tabiattaki tenevvüde olan deðil, kiþisel ve toplumsal alandaki bütünleþmiþ benliðin bir parçalanmaya uðramasýdýr. Sanatçýnýn çeþitli nedenlerle parçalanmýþ gerçekliðe yaklaþmak için bilinçli ya da bilinçsiz türlü yollar denemesi gayet tabiidir. Çokseslilik bu bakýmdan kutsal kitaplardan beri onun önündeki imkânlar içinden sadece bir imkândýr.”

s. 64 “Sanatçý, ister tonaliteyi laðvetsin ister çoksesliliði baþat bilsin isterse felsefeye, görsel olana düþkünlük göstersin… Sonuçta ortaya koyduðu, kendinden öncekilerle ölçüþtürülecektir.”

Edebiyat Ortamý 1-9

Ankara’da Mustafa Aydoðan yönetiminde çýkan dergi her sayýsýna “nokta vuruþlu” bir epigrafla baþlýyor. 9. Sayýnýn epigrafýný bir kez de ben alýntýlamak istiyorum:

“Momo geldiðinden beri, eskiden olmadýðý kadar güzel oyunlar oynuyorlardý. Bunun nedeni Momo’nun önerdiði oyunlarý oynamalarý deðildi. O sadece oyunlara katýlýyor, o katýlýnca da çocuklarýn aklýna –nedendir bilinmez- çok deðiþik oyunlar geliyordu. Her biri diðerinden deðiþik ve güzel oyunlar.” (Michael Ende)

 

Gül Kokulu Sabahlarý Yusuf Yüzlü Geceleri

Rahmi Kaya kendi yayýný olan kitabýnýn arka kapaðýnda “silik bir yazýdansa/ boþ bir kaðýt olmayý yeðlerim” diyor. “sonuçta ne kafka okuyor kýzlar / ne ece ayhan” Kitabýn adý “Güzel He” olabilirdi. 

(H.Ünal posta adres: Cihan Sok 37 / 12 Sýhhýye / Ankara)

Âþýklarýn Hâlleri

Ahmed Gazali’nin Sevânihu’l-Uþþâk adlý eserini Turan Koç ve Mehmet Çetinkaya çevirmiþ.

Sevânih, Ahmet Gazâlî Farsça eserlerinin en önemlisi. Sûfilere göre sevânih, bir sûfinin ruh alemindeki seyri sýrasýnda tecrübe ettiði ilhamlar anlamýna gelir. Ahmed Gâzalî'nin tasavvufi düþüncelerine göre, bir sûfî müþahade aleminin ötesine yol almaya baþlayýnca gönül (dil), ruh ve sýrr gibi bazý farklý bölgelerden ya da menzilerden geçer "Alem-i ervah" da denen ruh alemi, buna göre, arada bulunan ontolojik bir bölgedir ve aþkýn gerçek yurdu da burasýdýr. Sûfînin bir aþýk haline gelmesi bu bölgede gerçekleþir. BÝr sufinin bu bölgedeki seyri sýrasýnda edindiði duygu, düþünce ve izlenimlere "sevânih" denir. Nitekim Sevânih de aþkýn mâverâî mahiyetini, sevgilinin ilahi niteliklerini ve aþýðýn ruhî durumlarýný, psikolojisini konu edinen bir kitaptýr. Baþka bir ifadeyle Sevânih'in üzerinde durduðu asýl konu "aþk"týr.

Þiirler

Suzan Sarý, siyah-beyaz son görsellerinden sekizini bir araya getirmiþ. Birisi:

 

 

Prof. Dr. Mustafa Özbalcý Armaðaný-Prof Dr. Celâl Tarakçý Armaðaný

Dinçer Eþitgin ve Cüneyt Issý’nýn hazýrladýðý armaðan kitapta birçok makale yer alýyor. Kitabýn Armaðan edildiði akademisyenler hakkýnda yazýlara ek olarak Peyami Safa, Yahya Kemal, Haldun Taner, Mustafa Kutlu, Mehmet Âkif, Ziya Gökalp, Ömer Seyfettin, Rasim Özdenören hakkýnda makaleler de bu ikiz kitapta bulunuyor. 

Rölativite Teorisi Üzerine

Ernst Cassirer’in felsefî incelemesi 2008 basýmý. Milay Köktürk’ün çevirdiði eser geleneksel bilgi, bilim ve varlýk anlayýþýndan, dünya kavrayýþýndan kökten bir kopuþu, dolayýsýyla da bir düþünme biçimi devrimini ifade eden Rölativite Teorisini anlatmaktadýr.

Peltek Vaiz

Güzellik Uykusu

Üç Köpük

Ýbrahim Tenekeci’nin þiir kitaplarý 3. defa Profil yayýnlarý tarafýndan basýlmýþ. Tenekeci doðaya müdekkik gözlerle bakan bir þair. Baðlý olduðu deðerleri pekiþtiren olgulara þiiriyle þahitlik etmeyi seviyor.

“içimden dedim ilmeði kaçmýþ bir hayat bizimkisi
nedir alnýmýzdan öpmek için izimizi süren
kalmýþ mýdýr kalesi düþmüþ bir þehrin cazibesi
nedir yalnýz bize yakýþan bu serüven.

bu serüven ki
bizden biri yaptý sýrtýmýzdaki hançeri
ve terk etti bizi huzur denen sevgili”

Yazýlýkaya 26

Eskiþehir’den gelen Yazýlýkaya iki yaprak olmuþ. Seyhan Erözçelik’in þiirinden bir beyit: “kalbin damlýyor gökten gözlerin taþ olmuþ / kör gözlerim nerene akar bulamadým”. Eylem Akçay, Ýsmet Özel þiiri üzerine uzunca bir deneme yazmýþ: “Hakikat: Üzüntü ve Meyan Kökü”. Olcay Özmen de genç bir þairin Ali Özgür Özkarcý’nýn bir þiirini çözümlüyor.

Seke Seke Ben Geldim

M. Kayahan Özgül’ün denemeleri toplamý. Yazarýn kendi ifadesiyle “kimi unika bir belge neþri, kimi eskimiþ bir eleþtiri; bazýsý okuma notu…”

Her Masal Yarým

Gökçaðrý Gürel’in çocuk þiirleri de içeren þiir kitabý. Ya da þiirler de içeren çocuk kitabý denebilir. “peltek-kekeme ve ebe” þiirinden:

Bi

         bi

                   biy

Ý

         ki

Ü

         üç

Dö

         dö

                   döyt

 

Beþ

Al

         tý

Y

         ye

                   yedi

S

         s

                   sse

                            ssek

                                      sssekis

Do

         do

Metin:

-         Tamam tamam Ahmet!

Sayma saklandýk.

(…)

 

Sinaptik Ýleti, Ýndikatör

Derya Vural’dan iki iþ. Aþaðýdaki de Vural’a ait olan 2007 tarihli “sözün kifayetsiz kaldýðý yer 6” adlý iþ. “Gözün kifayetsiz kalmadýðý yer” de denilebilir. Bende Dali ve Bunuel’in ortak yapýmý Bir Endülüs Köpeði’nin býraktýðý etkiye benzer bir etki býraktý bu seri. Nedenini kendime bir “karýncalanma” olarak açýklayabilirim.

 

Yaþamak=Yazmak

Gürsel Aytaç Kitabý’ný yayýna Yýldýz Ecevit, Osman Toklu ve Sevil Onaran hazýrlamýþ. Gürsel Aytaç’ýn eserlerini açýmlayan ve kendisini de edebiyatçý, eleþtirmen, çevirmen yönleriyle inceleyen bir çalýþma. 

Dilbilim, Göstergebilim ve Edebiyat Eðitimi

Hilmi Uçan 2008 basýmý kitabýnda dilbilim, göstergebilim ve edebiyat eðitimi konularýný, günümüz göstergebilimcilerinin kullandýðý iki kavramla (gerilim ve enginlik) birlikte tartýþýyor. 

Yazýlýkaya 29

Abdullah Þevki “Sevmediðim Bir Þair” baþlýðý altýnda Âkif’i sevmeme gerekçelerini anlatýyor. Misafir þair Gökhan Demirci.

Sensiz Üç Yaðmur

Olcay Özmen’in ilk þiir kitabý. Yakýnlarda ikinci kitabýný da yayýmlayacak olan Özmen: “yaþýný biliyorum þairlerin, saati hiç gelmeyenlerin”.

Toparlanýn Gitmiyoruz

Ýsmet Özel’in sohbet ve konferanslarý toplamý 3 cilt. Ebabil’den. Tanýtým bülteninden: “Toparlanýn Gitmiyoruz, hem bir meseleyi gündeme taþýyabilme gücüne, hem gündemdeki bir meseleye kendi bakýþ açýsýný getirebilme gücüne sahip bir yazar olan Ýsmet Özel’in bugün tartýþýlan pek çok meseleye yaklaþýmýný doðrudan izleyebilme imkâný sunan bir eser. 1970’li yýllardan günümüze kadar birçok yayýn organý taranmak suretiyle hazýrlanan kitap, birinci dereceden Türkiye meselesine sahip bir þairin niçin belirli bir istikameti ýsrarla savunduðunun en somut kanýtý. Üç ciltte toplanan metinler Türkiye kavrayýþýna köklü etkiler yapacak nitelikte.
Toparlanýn Gitmiyoruz’la birlikte ilk defa bir Ýsmet Özel kitabý okuyucuya indeksiyle birlikte sunuluyor. Yaklaþýk 2500 maddeden oluþan kiþi, kavram, kitap, dergi, gazete, þehir, ülke… indeksi okuyucu için büyük bir kolaylýk.”

Ýdeoloji

Kenan Çaðan’ýn editörlüðünde yayýmlanan kitapta Hilmi Uçan, Osman Konuk ve Ahmet Murat’ýn da birer makalesi bulunuyor.

Hece 136

“Çaðdaþ Filistin Þiiri” dosyasý dýþýnda dergide Hayriye Ünal, Mustafa Muharrem, Ömer Aksay ve Hasan Yurtoðlu’nun þiirleri de bulunuyor.

Hece 137

“Dönüþümler” dosyasýný içeren derginin bu sayýsýnda Kenan Çaðan’ýn da bir þiiri bulunuyor.

Derkenar 2

Þiirleriyle Hüseyin Akýn, Ýbrahim Tenekeci, Furkan Çalýþkan; yazýlarýyla Hüsrev Hatemi, Yusuf Genç Derkenar’da.

Dergâh 218

Bu sayýda dikkate çarpanlar: Cihan Aktaþ’la orta sayfa söyleþisi, Levent Sunal’dan “Kum Kitabý” þiiri, Dursun Ali Tökel’den “Divan Þiirinden Borges’e Katkýlar” yazýsý ve algýda seçicilik gereði Hayriye Ünal’dan “Kalýsar” þiiri.

Dergâh 219

Orta sayfada Mustafa Akar, Furkan Çalýþkan ve Ali Görkem Userin söyleþmiþler. Mustafa Köneçoðlu’nun þiiri “Son Birkaç Ýyi Þey”den: “yýkanacak elbiseler gibi üst üste katlanarak / insan nasýl da kývrýlýp yatar kendi koynunda”.

Ateþ Akvaryumu

Burak Acar’ýn ilk þiir kitabý. 1980 doðumlu Acar’ýn “Gündelik Ýþler” þiirinden:

“baskülde eksiye sokakta hayrete

tek nefeste bir dünya içime çekiyorum

güvenlik kameralarýný görünce kaným çekiliyor

küllük tutan kadýnlara ve silgi tozlarýna bakýp aðlýyorum

bilmem ki ben böyle kime çekiyorum

ademoðlunun açmadýðý kuyular geliyor aklýma”

Ben Google Deðilim

Mehmet Öztek’in ikinci þiir kitabý. “Herkes Ýyi mi” þiirinden:

Mesela ben girince muhiti terk edenler olacak

-Kalanlar da var ama onlarýn baþýmýn gözümün üstünde yeri var-

O onlar o gidenler ne olacak asýl mesele bu

Biraz da bu hususta çalýþacaklarým var

Heceöykü 26

“Öyküde Bilinçakýþý Tekniði” dosyasýný içeren bu sayýda Hüseyin Avni Cinozoðlu’nun da bir öyküsü var. Bu sayýda Öykücüler ve Öykü Kitaplarý Sözlüðü de sona ermiþ.

Kapý Aralýðýndan Bakarken

Ali Kozan, ilk þiir kitabýnda: “hayat kendini okutur / sizin okuduklarýnýz baþka þeylerdir…”

Tay 90 – 91

Karabük Kültür Sanat derneði yayýn organýnda Mustafa Aydoðan’dan “Hasan-Âli Yücel’e Saygý” yazýsý dýþýnda Alper Akçam, Aziz Kemal Hýzýroðlu imzalarý da bulunuyor.

Taþýn Ýyisi

Osman Bolulu’dan Taþlamalar’ýn 3. baskýsý, Edebiyat Eleþtiri Kitaplýðý basmýþ. “Atýnca taþýn iyisini / devireceksin / herifin birisini”

Biri Beni Öldürsün

Tamer Erol’un romaný. Erol’un Altý Deli Bir Öykü adlý bir de öykü kitabý var.

Edebiyat ve Eleþtiri

Ankara’dan çýkan dergide kapaða iki þair taþýnmýþ. Özlem Sezer’in Söðüt Sefareti adlý ikinci þiir kitabý gündemde. Mehmet Kýyat’ýn genç þaire öðüdünü alýntýlamak lazým: “Bir sürü oros’lar, i’ler ve ipliði pazara çýkmýþ döneklerle bu iþ olmaz. Genç þairler erdemli, çalýþkan ve ilkeli olmalý”.

Elif 1 ve 2

Ýlk sayýsý 2008’de çýkan derginin ilk özel bölümü Sezai Karakoç’a ayrýlmýþ. Ýkinci sayýda ise Mehmed Âkif ve Said Nursî iþleniyor. 

Heves 17

Utku Özmakas, Osman Konuk þiirini; Ersun Çýplak, Ýzzet Yasar þiirini inceliyor.

Teberik

Çaðrý Gürel’in hazýrlamýþ olduðu Teberik, Osmaniye kültürüne dair yazýlar ve anýlar içeriyor. 

 

Derya Vural’dan iki iþ. Aþaðýdaki de Vural’a ait olan 2007 tarihli “sözün kifayetsiz kaldýðý yer” adlý iþ. “Gözün kifayetsiz kalmadýðý yer” de denilebilir. Bende Dali ve Bunuel’in ortak yapýmý Bir Endülüs Köpeði’nin býraktýðý etkiye benzer bir etki býraktý bu seri. Nedenini kendime bir “karýncalanma” olarak açýklayabilirim.

 

Hece 130

Hece’nin Ekim dosyasý Ahmet Oktay þiiri hakkýnda. Ahmet Oktay; Hece’nin, insan eylemlerinin mülkiyet duygularýna baðlý olarak kendi ethos’larýný nasýl belirlediði sorusuna yanýt verirken, calib-i dikkat, çoksesli ve anti-otoritaryen söylem kurma çabasýndan söz ediyor. “Ben hiçbir zaman benci, otoriter ve itirafçý bir söylemden yana olmadým. Çokseslilik, çokdüþüncelilik hep ön plandadýr benim için.” Çoksesli þiirin temel hipotezleri açýsýndan tartýþmaya deðer bir iddia. 

 

Hece’nin bu sayýsýnda Ali Emre’nin dört dörtlüðü bulunuyor. Nef’i adlý dörtlüðü:

 

Dadaþ dediler amma hiç yolu düþmemiþ Erzurum yaylasýna

Muradi bir gürz altýnda sermiþ postunu þiirin hýmbýl atlasýna

Kelle koltukta, dil pabuç gibi, yürek adeta mangal.. þiraze yok

Mutluluða bakýn ki gökten nazire inmiþ Siham-ý Kaza’sýna

 

Kenan Çaðan’ýn þiirinin adý “Krallar ve Kalpazanlar”

 

Varlýk dergisi

Ekim 2007 sayýsýnda görsel þiir hakkýnda bir soruþturma yer alýyor. Soruþturmaya verdiði yanýtta Enis Akýn Ýkinci Yeni ile hesaplaþmaktan söz ediyor. Soruþturmada Hayriye Ünal’ýn yazýsý bazý sorular etrafýnda geliþiyor, Serkan Iþýn’ýn yazýsý da görsel þiirin Türkiye macerasýný ve genel kabulleri sorguluyor.

Varlýk dergisinin diðer soruþturmasýnýn sorusu “Cumhuriyetin sonu mu?” Adalet Aðaoðlu ve Özdemir Ýnce’nin yanýtlarýný karþýlaþtýrmalý okumak, Türkiye’nin içine girdiði yeni durumla ilgili iki ayrý uç stratejiyi tanýmak açýsýndan yararlý olabilir.

 

Heceöykü 23

Heceöykü dergisinin dosya konusu “öyküde karakter yaratmak”. Dosyada Selçuk Orhan’ýn “Öykümüzde Karþý Sesler” adlý yazýsýndan baþka Ercan Yýldýrým, Köksal Alver, Nazan Bekiroðlu, Ayfer Tunç’un da yazýlarý var.

 

Modern Edebiyat Teorilerinin Felsefesi

Peter V. Zima’nýn kitabý. Türkçede 2. baskýsý. 9 bölümlük kitabýn mütercimi Mustafa Özsarý. Kitapta Ýngiltere, Fransa, Almanya, Ýtalya ve Kuzey Amerika’da geliþen eleþtiri anlayýþlarýnýn temelleri belirlenmiþ ve bu yönelimler sistemli bir þekilde sýralanmýþtýr. Tartýþýlan kuramcýlar Adorno, Bakhtin, Barthes, Benjamin, Croce, Derrida, Eco, Fish, Gadamer, Goldmann, Greimas, Hegel, Heidegger, Jacobson, Jauss, Kant, Lucacs, Lyotard, de Man, Mannheim, Marx ve Nietzsche’dir.

 

Yazýlýkaya 18

Seçkinin Haziran sayýsý Nâzým Hikmet hakkýnda uzun bir þiire yer vermiþ. Mehmet Hameþ’in “Deniz ile Heves” þiiri, Ömer Özgeç’in “Dil Yetisi” adlý yazýsý var bu sayýda.

 

Sans Eseri

Görsel þair Suzan Sarý’nýn görsel þiirlerinin yer aldýðý kitap. Suzan’ýn görselleri, ilkel çocuksu günlerdeki gibi bir acemiliði önemsediðini hissettiriyor. Tek bir simetrik iþi yok Suzan’ýn. Hep kasýtlý kayan ve sarkan iþler. Serkan Iþýn’da boþluðu nesneyi yayarak doldurmak, boþluðu içerden germek, Sarý’da boþluktan dýþarý doðru akarak taþmak belirgin bir fark. Baþka bir fark da þu: Serkan olumsuzlamadan ve ironiden yola çýkarken, Sarý ufak deðiþikliklerle saðladýðý deformasyona ve olumlamaya yatkýndýr. Suzan Sarý’nýn seri iþlerini –süreci gözlemlemek adýna- görmek gerekir. Görsel þairler, görsel iþlerin bir reklam panosundan farkýný onu anlatarak deðil, onun alýmlayýcýsýný yaratarak ya da mevcut alýmlayýcýda yeni bir paradigmal deðiþiklik yaratarak görünür kýlmalýlar mý? Çünkü dil gibi bir anlaþma aracýný aradan kaydýrýp yerine temsil etmeye ve pornografikleþmeye her an müsait olan göstergeler (gösterileni kasýtlý olarak –yoksa kazaen mi- kaybedilmiþ gösterenler) geçirilmekte.

Sans Eseri adý da Þiþman’ýn Hata Devam Ediyor kitabýnýn adý gibi kaza’yý vurguluyor. Noktanýn unutulma ihtimalindeki kazayý da. Ama noktanýn unutulmuþ olmayacaðý besbelliyken noktanýn unutulma ihtimaline sürekli çaðýran bir isim. Türkçe karakterleri tanýmayan pek çok programla çalýþýp yazýþtýðýmýz düþünülürse icat etmediðimiz ama kullandýðýmýz þeylere ince bir eleþtiri de barýndýrýr bu isim.

Bir yandan da yazý karakteri sans’ýn kastedildiði düþünülebilir. Hatta ikinci daha akla yatkýn. Çünkü Sarý’nýn optik bilinçdýþý’nýn kazara gösterdiklerine mesafeli durduðunu söylemek mümkün.

 

(alpar bujdaso)

 

Yazýlýkaya 19

Akif Kurtuluþ’un el yazýsý ile yayýmlanan “Anlar” þiiri seçkinin güzel sürprizi. Ayrýca Mahmut Temizyürek’in Kurtuluþ þiiri hakkýnda denemesi kesinlikle okunmaya deðer. Denemenin sonunda “biz”i “þairlere inanan bir bölük budala” olarak tanýmlamýþ Temizyürek. Herkes gitmiþse o gelecek, iþte buna inananlar “biz”ler.

 

Yazýlýkaya 21

Eylül 2007 sayýsýnda Gökçenur Ç. bir þiirinin artalanýný anlatmýþ. Çiðdem Sezer’in el yazýsý þiiri “Parça”. Olcay’ý, tek yapraklýk bir alana göre þiir adýna ve þiir için maksimum çabasýndan dolayý kutlamak lazým.

 

Dergâh 210

Derginin Aðustos sayýsýnda Cihan Aktaþ’ýn Ýslam Coðrafyasýnda Kadýnýn Yeri adlý bir yazýsý dikkat çekiyor. Fatma Çolak ve Levent Sunal birer þiirle katýlmýþlar bu sayýya.

 

Dergâh 211

Orta sayfa sohbeti konuðu Mustafa Aydoðan. “Eleþtiri cesaretle beslenir” demiþ Aydoðan.

Kapakta Bülent Parlak “Vakit Tamam Galiba” þiirinin her mýsraý bir Ýsmet Özel mýsraýna gönderiyor. Mantýklý bir açýklamasý var mýdýr bunun? Varsa metinler arasýlýk denilen esnek teorilerle mi açýklanmaktadýr? Yoksa açýklanmadan öylece kimsenin dikkatine deðmeden geçip gidiyor mudur?

Arka kapaktaki iki þiirden biri Furkan Çalýþkan’ýn “Ýyi Þeyler” adlý þiiri.

Biricik E. Doðan “M.S. 2006 Lübnan” adlý þiirinde “dramatize bir kesit”in psikolojizmini yapmýþ.  

 

Magmanýn Gözleri

Fahri Güllüoðlu’nun YKY’den çýkan ilk þiir kitabý. Güllüoðlu 1975 Ýzmir doðumlu. “Benlemler” adlý þiirden:

“Hiçliðe demirlemek, pas dokusuyla gün gün eksilmek sularýný zehirler geminin. Batmayan gemi karaya oturur. Belki düþsel kurdelerle sarýlý uðraklar gezinin bengiliðine su verir. Yaþam dikenli tellerle mi sýnýrlý, kuzey-güney birleþmez yakasý mý gömleðinin? Sýnýrlarýn içinde kurulamayan, diriliðini korumayan çadýrlar bizim göçebeliðimiz.”

 

Heves Þiir Eleþtiri

Sayý 15. Þiirlerden bazýlarý; Ahmet Güntan’ýn “Artýk Bilmeyeceðim”, Hayriye Ünal’ýn “Oyun Kurucu”, Ali Kozan’ýn “Züðürt Tesellisi”…

Efe Murad’ýn “Günümüz Yeni Türk Þiiri: Serbest Çalýþmalar” adlý bir hayli hacimli yazýsýnda dikkate deðer yargýlardan bazýlarýný alýntýlamak lazým, baðlamý içinde okumak daha anlamlý elbette:

 

“Ömer Þiþman (…) tekrarlama ile pekiþtirilmiþ sýfatýn özünde deðiþiklik yapmadan, onu kökten yapýbozuma uðratmadan, kullanýmý ve sýralanmasý üzerinden gizli bir yapýbozuma uðratmakta ve anlamýný soyutlaþtýrabildiði kadarýyla tüm madde-þiirinin geometrik yapýsýna katmaktadýr.”

 

Erhan Altan’ýn “Þapka Çýkar, Türk Þiiri” adlý yazýsý ise ilgiyle okunacak çok yaratýcý bir yazý.

 

 

 

Dergâh 209

Bu ay orta sayfa söyleþisi Mehmet Solak ile. Kapakiçinde Ali Emre'nin "Yalan Giysisi" adlý þiirinden "Yolu bunca uzatan, yanlýþ yoldaþ seçimi"

"Usta Ýþi" baþlýklý yazý Abdullah Harmancý'nýn "Otuzüçüncü Peron" hakkýndaki yazýsý. Arka kapakta ise Tenekeci'nin bir þiiri var: "Düzenli Birlikler"

*

Kör Sahaf

Hüseyin Avni Cinozoðlu'nun Mühür Kitaplýðýndan çýkan þiir kitabý. 2007 basýmý.

"belimde bir zincir ve ona baðlý bir taþ yoksa

ve þehrin aptallarýndan olmadýðým için

Mazhar Osman'a teþekkür ederim"

 

*

Cehd 4

Bu sayýda giriþte bir not düþülmüþ. Dikkate deðer: Cehd yazarlarýnýn avangard olmak gibi teleolojik takýntýsý yokmuþ. Ziya Paþa ne yazmýþ, Namýk Kemal neyi deðiþtirmiþ, Safahat'ten ne ders alýnabilir... bunlarýn peþinde olduklarýný ifade etmiþ Güntan ve Efe Murad.  

 

*

Renga

Vural Kaya'nýn ilk þiir kitabý. Ebabil 2007 yayýný. "Hafakan" þiirinden:

"Geçmiþini bir mukavvaya týkýþtýrýp bir zelilin

Topraðýna ýsýnacaðým

Alnýndaki çakalýndan kiþneyecek bunu uluorta

Sýrasý gelince bir karabasan gibi

Ve soluðan atlarý anýþtýracak biraz bu yara

Ben ýsýnýnca topraðýna"

 

*

Kardan Harfler

Betül Tarýman'ýn üçüncü kitabý. Alemdar'ýn türlü özveriyle sürdürdüðü Hera'dan çýkmýþ 2000'de. Betül'ün YKY'den çýkan son kitabýnýn adý ise Kar Merdiveni.

 

*

Müseyyeb-Nâme

Haz. Yrd. Doç. Dr. Mehmet Dursun Erdem. Anadolu coðrafyasýnda oluþturulan destanlarýn içinde Battal Gazi Destan'ýndan sonra en önemli destan olan Müseyyeb Gazi Destaný hakkýndaki ilk çalýþma. 2007 Hece basýmý.  

 

*

Müseyyeb Gazi Destaný (Kerbela'nýn Ýntikamý)

Haz. Prof Dr. Necati Demir. Destandaki olaylar; Hz. Peygamber'in sevgili torunu, Hz. Ali'nin oðlu Hz. Hüseyin'in þehit edilmesi, Zeynelabidin ile diðer fertlerinin zindana atýlmasý ve halifeliðin Haricilere geçmesinden sonra baþlar. 2007 Hece basýmý.

 

*

Dergâh 208

Kapaktaki þiirden: “zehrinden / vereceði zekatla kaç bin akrebi öldürebilir / evet öldürebilir o bir þair olsa da olmasa da” (Biricik E. Doðan)

*

Heves Þiir Eleþtiri

Adana’da yayýmlanan derginin 14. sayýsýnda þiir tahliline yönelik yeni bir bölüm var: Þ11R

*

Yerlere Göklere

Abdullah Harmancý’nýn üçüncü öykü kitabý. 2007 Ebabil yayýný.

*

*

Mehmet Âkif – Türkiye’de Modernleþme ve Gençlik

TYB 2007 yayýný

*

*

Yazýlýkaya (Aylýk Þiir Yapraðý)

Eskiþehir’de çýkan tek yapraklýk seçkinin Mayýs 2007 sayýsýnýn konuðu Ahmet Ada. Yapraðýn arka yüzünde Celal Soycan’ýn Ada’nýn þiirine dair bir yazýsý var.

*

Kural Dýþý

Osman Özbahçe'nin yazýlarý. Ebabil. 2007.

"Osman Özbahçe, eleþtirel denemeleri Kural Dýþý adý altýnda bir araya getirdi. “Teker Teker Yenildik / Teker Teker Kazanacaðýz”, “Göklerin Nuru”, “Genç Þair, Geber!”, “Ýsmet Özel, Daima!”, “Kayýp Yýllar 2005” baþlýklý beþ bölümden oluþan kitapta 56 yazý bulunuyor. Ebabil Yayýnlarý eleþtiri dizisinden çýkan Kural Dýþý, Türk þiirini mesele edinenlerin kaçýnamayacaðý bir kitap." (Basýn Bülteninden)

*

Tüðün

Serkan Iþýn'ýn yazýlarý. Ebabil 2007.

Görsel þiirin meselelerini tartýþmaya açmasýnýn yaný sýra, internet çaðýnda Türk þiirinin durumu ne olacak gibi sorularýn açýmlayýcýlýðýnda günümüz þiirine yoðunlaþan Serkan Iþýn’ýn ele aldýðý meseleler birçok açýdan bir ilk olma özelliði taþýyor." (Basýn Bülteninden)

*

Yaký

Mehmet Aycý. Ebabil. 2007.

*

Yorgun Denge

Hüseyin Atabaþ'ýn 2005 Ceyhun Atuf Kansu Ödüllü kitabý. Papirüs Yayýný.

"Bir akþamüstüydü Kýzýlay'da, geldin / yaralarým saðaldý."

*

Ýflah Olmaz Ruhlar Reyonu

Fettah Köleli'nin Kül Sanat'tan çýkan ilk þiir kitabý. Zafer Ekin Karabay'a adanmýþ.

*

Macbeth-Mühürlü Bir Kelt Hikayesi

Emre Fidel'den Kül Sanat 2005 yayýný.

"Üç cadýnýn / gözlerinin akýna / iþlenmiþ / alýn yazýsý"   

*

'olgünlüðü

Ahmet Gök, Kül Sanat 2005. www.ahmetgok.com

*

Issýz Kuðu

Halide Yýldýrým. Kül Sanat. 2005

 

Dergâh 220

Furkan Çalýþkan, Evren Kuçlu, Mustafa Akar, Biricik E. Doðan þiirleriyle, Mehmet Erdoðan detaylý kitap çalýþmasýnýn bir parçasý olan “Bir Eleþtirmen Olarak Ahmet Hamdi Tanpýnar” yazýsýyla dikkat çekiyor.

 

Dergâh 221

Ahmet Edip Baþaran: “bir baþýnayým teberrüken kanat çýrpýyorum ölüme ve Allah’a”

Nesrin Aydýn, Turgut Uyar’ýn “Göðe Bakma Duraðý” þiirini incelemiþ. Ýkinci Yeni henüz þairlerinin bir kýsmý hayattayken kültleþmeye, bir diðer deyiþle fazla görünürlükten ötürü “görünmez”leþmeye baþladý. Edebiyatýmýzýn hangi arada derede sorgusuz redden sorgusuz kabule geçtiði bir muamma olmaya devam ediyor.  

 

Hece “Düþüncede, Edebiyatta, Sanatta Modernizmden Postmodernizme” Özel Sayýsý

Hece’nin Haziran Temmuz Aðustos 2008 sayýsý postmodernite konusunda “düþünsel, felsefî arkaplan”, “edebiyat”, “mimari, resim, sinema, tiyatro, TV” ve “soruþturma” bölümlerini ihtiva ediyor.   

 

Karayazý 2

Derginin bu sayýda soruþturma konusu “manifestolar”.  

Derkenar 21

“90 Þiirinin Ýmkânlarý”ný Mustafa Akar yazmýþ. “90 þiirinin kalbi Dergâh dergisidir” yazýyor Akar. Furkan Çalýþkan’ýn þiiri “Ýngilizleri Kim Yenecek Seni Kim Öpecek”. Ýbrahim Tenekeci’nin þiirini irdeleyen iki de yazý bulunuyor Derkenar’da.

 

Modern Þiirimizin Kökleri

Osman Özbahçe Saðlam Þiir ve Kural Dýþý’ndan sonra bu defa Nâzým, Necip Fazýl, Orhan Veli, Turgut Uyar ve Ýsmet Özel üzerine yazýlarýný topladý. 

Ýkinci Yeni ve Türk Þiirinde Modernizm

Yakup Altýyaprak ismi Dergâh’ta yayýmlanan Ýkinci Yeni yazýlarýyla tanýnmýþtý. Altýyaprak, kitabýnda varoluþçuluk ve þiir iliþkisini de çalýþmýþ.

 

Kahramanýn Dönüþü

Modern Epik Þiir Üzerine alt baþlýðýyla yayýmlanan kitapta “Modern Epik Þiir Geleneði”, “Mükemmel Þiire Doðru” ve “Cesaretin Þiiri” baþlýklý üç bölüm var. Modern Epik üzerine Türkçede derli toplu ilk bütün olan kitap, epik türüyle ilgili güncel sorunlara da deðiniyor.

 

Derin

Mehmet Aycý’nýn dördüncü þiir kitabý.

“Bu kitabýyla Aycý, þiirinde konuþma dilini iyice iþletmeye baþladý. Baþtan sona sadece bir kiþiye yazýldýðý hissi uyandýran Derin’de 22 þiir olmasýna karþýlýk bu þiirler tek þiir olarak da okunabiliyor. Konuþma diliyle denetlenen lirizm, þiirlerin insana ulaþma kabiliyetini artýrýyor.” (Tanýtým bülteninden)

 

Sokaklarda Seksekler

Mustafa Kurt’un öyküleri “sýrrýmýzý kimseye söyleme”. “Eksile Eksile…” öyküsünden: “Dört adam, bir kapýdan çýkýp dört ayrý yönde yürüdü. Dört adam deðil, dört dünyaydý belki sokaklara daðýlan. Arkalarýnda býraktýklarý geniþ ve karanlýk odalarda keskin bir tütün kokusu dalgalanýyordu. Masanýn üzerinde daðýlmýþ kaðýtlar…”

 

Tay 92 ve 93

Karabük Kültür ve Sanat Derneðinin yayýmladýðý dergi Ýbrahim Yýldýz’ýn “Sevin Tay’ý, korkmayýn tepmez” sloganýyla çýkýyor.

 

Tenha

Yaþar Bedri’nin 2006 ve 2007 þiirlerini içeren kitabý.

“-cinnet geçiren kýzlar nasýl seviþir?

yukardan aþaðýya on yedi:

-aðlayarak!..

(dört seçeneðin hiçbiri)

-þerit deðiþtirir gibi, vitrinleri indirir gibi..”

 

Unutulmuþ Sosyalist: Esat Adil

Emin Karaca’nýn 2008 basýmý eserinde Esat Adil’in 54 yýllýk hayatý, Kuvayý Milliyeci yýllarýndan sonuna dek ayrýntýyla inceleniyor. Kitapta ayrýca Sabahattin Ali’nin ölümü ile ilgili bir bölüm de bulunuyor.   

 

TYB 2008 Kültür ve Sanat Yýllýðý

Her yýl çýkanlarda olduðu gibi birçok alaný birden kapsayan yýllýkta bu sene Yusuf Turan Günaydýn’ýn titiz 2007 dergi bibliyografyasý göz dolduruyor.

 

Vakitler Ýncelikler

Hüseyin Alemdar’ýn Attilâ Ýlhan ödülü almýþ olan þiir kitabý. Kitaptan:

Cem’âh Süreya

 

"Kan yok kelimelerin altýnda cemal süreya
Kanýn altýnda kelimeler kazýsan okunacak"
Hayriye Ünal

I
Yeni þeyler söylemenin eski tadý yok Cem’âh abi
adý Güzelleme de olsa içadý âh-ý güzel þiirlerin
güle günâh hohlasan, sapýna þiir dolasan da alan yok
sahi, gül de artýk þiirden sayýlmýyor bak
Mardin mýzýkasý susmuþ bir yas uzakta
Kars’ýn üstüne karý kan bir kýþ çökmüþ nicedir, okunmuyor
türkülerde aðlamanýn öksüzü bir adressizlik Tunceli
haklýsýn ‘kan var bütün kelimelerin altýnda’ halâ
iki güvercinin arasý ters dönmüþ Üvercinka gibi
senden sonra kadýn da, aþk da ölüm gibi bir þey Cem’âh abi!

II
Ama iyi ama kötü kimse artýk þiirden ölmüyor
bir dize daha söylesem sanki her þey düzelecek
iki adým iki kalp söylüyorum bak,
düzelen bir þey yok Cem’âh abi
kimse kimsenin içini ellemediðinden mi ne
herkes herkese hiç kimse bilesin
iyilerin tanýnmýþ kýrmýzýlarda bordolaþmasý
ne kötü be Cem’
al
abi!

III
Þiir diye bir uðuldama,
ölüm diye bir ufalanma var galiba Cemal abi
sen sessiz korkunç upuzun ölmüþ de ölmemiþ gibisin ya
orda, Kulaksýz’da-
baðýþla, aðlamam geçmiyor ne yapsam
sesimi kar soðuðunda yýkasam da!

"Sesim tanýnmaz bir çocuk sesi."

 

Unutma Beni

Þükrü Erbaþ’ýn düzyazý-þiirlerini içeren kitap 2. baskýsýný yapmýþ. Kitapta þairle yapýlan iki de söyleþi var. Þiir yazma gerekçesinden söz ederken þöyle diyor Erbaþ: “Deðersizliði kültür edinmiþ, adalet duygusundan yoksun, özgürlüðü þiddetin hakký gören, güzelliði zavallý bulan, sevgiyle emeðin baðýný çoktan koparmýþ, yirmi dört saat sizi aþaðýlayan bir dünyada yapabilecek daha iyi bir þey var mý?”

 

Meþaleyi Tutan El

Þaban Abak’ýn özellikle Pakdil ve Karakoç hakkýnda yazýlarýný içeren kitap, yazarýn “yolu yeniden inþa edenler”e duyduðu özel ve güzel ilgiyi gösteriyor. Kitap bu vasfýyla “kahraman aydýnlar” nesline bir ithaf olarak algýlanabilir.

 

Türk Þiirinden Son Okumalar

2008’de ölen Mehmet H. Doðan’ýn Ýkaros’tan yeni çýkan kitabýnda þairlerden Cumalý, Cansever, Altýok, Tanpýnar; eleþtirmenlerden Ataç, Burian ve Gürson hakkýnda da eleþtirel denemeler bulunuyor.

 

Ýkinci Yeni Þiir

Mehmet H. Doðan, Ýkinci Yeni’nin daha çok sürecine vurgu yaptýðý seçkisinde þiirlerin yanýnda yazýlara ve tanýklýklara da yer vermiþ. Ýkaros yayýnlarýndan.

 

Gam Kuþaðý

Desibel

Lâlfabe

Mustafa Ergin Kýlýç’tan üç kitap. 1977 doðumlu Kýlýç ODTÜ Maden mezunu.

 

Cehenneme Kurulu

Ýlk þiiri Aðýr Ol Bay Düzyazý’da yayýmlanan Ayþe Nalân’ýn ilk kitabý.

 

Heceöykü 27

Derginin bu sayýsý “Çaðdaþ Suriye Öyküsü” dosyasýný ihtiva ediyor.

 

Uzun Yürekli Nehir

Kral

Osman Özbahçe’nin þiirleri Ebabil’de ikinci baskýda.

 

Makâlât 2

“Sanat nereye? Alt baþlýðý ile çýkan makale seçkisi Dinçer Ateþ yönetiminde hazýrlanmýþ. “Türk Edebiyatý’nda Tarihsel Romanýn Geliþimi”, “Sanal Edebiyat Dergiciliði”, “Cumhuriyet Dönemi Türk Hikâyeciliðinde Modernist Açýlýmlar” bazý makale baþlýklarý.

 

Þiiri Özlüyorum 26

Eren Aysan’ýn “Ýlan” þiirinden: “üstümde parçalanan yas elbisesi”.

Ebuzer Saray, þair kadýnlarýn þiirdeki istatistiksel oranlarýný çýkardýðý yazýsýnda Eser Gürson’u da “poetik kitap yazan kadýnlar” arasýnda saymýþ. -Topraðý bol olsun- Gürson’la bir-iki defa görüþmüþtük, Ankara’da yanlýþ anýmsamýyorsam Girgin’de olacak. Ama kesin anýmsadýðým þey Eser Gürson’un kadýn olmadýðý idi. Aslýnda Gürson’un cinsiyeti beni pek de ilgilendirmiyor; bir kadýn olsaydý da yazýlarýndan eþit ölçüde yararlanabilirdim.

Bu cinsiyetçi tasnif biçimiyle ilgili olarak, kadýnlarýn edebiyat alanýndaki “yabancýlýðý, ötekiliði, misafirliði”, onlarýn ancak ve ancak þiirin yaný sýra “düzyazýsal bir akýl” geliþtirmeleriyle kurtulabilecekleri bir durum gibime geliyor. Bunun da bin bir çeþit riski ve zorluðu var. Baþlýca zorluðu dört baþý mamur, Türkçe bir cümle kurmayý öðrenmek gerekiyor. Baþlýca riski de, “sözünün sahibi” olanýn “evin de sahibi” olacaðýnýn bilinmesinden dolayý “azgeliþmiþliðin reflekslerinin tehlikeli sýnýrlarý”na yaklaþýlmasý. Ama kadýnlar, eþ durumundan, babalarýnýn kýzlarý olmaktan veya “seviyeli” birlikteliklerden veya da “erkek gibi”lik sýfatýný hazmederek þiire dahil olduklarý iftiralarýndan kurtularak var olmak istiyorlarsa yazý da yazmak zorundalar. Ýyi þiirlerin yaný sýra elbette.

Yýllýklarda ve dergilerde “boþluk doldurma harcý” olmak maalesef bir kalite hizasý olmaya yetmeyecek çünkü. 

 

Patika 60

“Þiirde Kör Nokta” adlý dosyayý içeren dergide Betül Tarýman’ýn “Ýp Sýkýntýsý” þiiri göze çarpýyor. H. Avni Cinozoðlu soruþturmaya verdiði yanýtta “Bireysel Kâmus”un önemine deðiniyor.   

 

Etken

Alanya’da çýkan üç aylýk þiir dergisinin dosyasý “Þiir ve Metafizik”. Dosyada Mustafa Durak, Celal Soycan ve Ýsmail Mert Baþat’ýn da yazýlarý var. Dergide Kemal Özer ile bir söyleþi de bulunuyor.

 

Yolcu

Samsun’da çýkan dergi 48. sayýsýna ulaþmýþ. Orta sayfa söyleþisinde Hilmi Yavuz “Sanat ve edebiyat seçkinci ve elitisit bir meseledir” diyor. Hüseyin Akýn, Ýhsan Deniz, Hilmi Yavuz, Hakan Arslanbenzer, Nazan Bekiroðlu, Ali Görkem Userin vd. yazarlara yöneltilmiþ soruþturmanýn konusu “Direniþ Edebiyatý”.

 

Kent Kültürü

Samsun’da çýkan derginin 9. sayýsý. Þaban Saðlýk’ýn “Bombalar ve Þehirler” yazýsý, Ömer Ýdris Akdin’in “Osmanlý’da Tütün Kokusu ya da ‘Reji Geliyor Reji” yazýsý dikkat çekiyor.   

 

Somut þiirdeki deformatif özelliklerin kazanýmlarý, tüm edebiyata, diðer türlere yayýlabilen bir zihniyet yenilenmesi saðlayabilir mi?

Somut þiir, dilin somut, yani maddesel yanýný öne çýkarttýðý, yani sözcükleri seslere veya harflere daðýttýðý için böyle olmayan bir þiire göre daha deformatif bir görünüm arz ediyor ama bu böyle olmak zorunda deðil. Heimrad Bäcker örneðine baktýðýmýzda somut þiirin tam tersine kliþeleri çözücü yanýyla daha önce gerçekleþtirilmiþ ve kliþe halini almýþ deformasyonu ortadan kaldýrýcý bir iþlev içinde de olabildiði görülüyor. Ama daha ileri gidilerek deformatif nitelikler içermeyen modern bir þiirin zaten oluþturulamayacaðý da söylenebilir. Ancak somut þiir, belli dilsel ve edebi kullanýmlara karþý çýkýþý ile en az tüm diðer akýmlar kadar deformatif tabii ki.

Somut þiirin kazanýmlarýnýn tüm edebiyata yayýlmasýndan önce dilin kendisine yayýldýðýný görülüyor. Somut kullaným içermeyen bir reklama rastlamak zor hale geldi, büyük insan kitlelerinin bulunduðu havaalaný, gar gibi yerlerde kullanýlan iþaret dili (gate/peron levhalarý, tarifeler vs.) hep somut þiirin türevleri. Gündelik yaþamda, zaman kýsýtýnýn olduðu yerlerde bu tür kullanýmlar yaygýnlaþýyor. Dolayýsýyla denilebilir ki, Eugen Gomringer’in, somut þiirin gittikçe rasyonelleþen bir dünyaya uygun bir kullaným olduðu öngörüsü tutmuþ görünüyor. Türkiye’de ise kendi edebiyat geleneðine dair öyle “koruyucu” ve kendini dýþarýdan gelecek etkilere karþý sürekli uyararak “kendi” kalmaya çabalayan bir tutum vardý ki, þiir bu geliþimleri genelde sadece seyretmekle yetinmek zorunda kaldý. Gerçeklik denen ele avuca sýðmaz kurgu sürekli bir optimizasyonu gerekli kýlýyor ve biz bu konudaki dilsel esnekliðimizi arttýracak her bilinçli deformasyona müteþekkir kalabiliriz.

 

“Deformatif nitelikler içermeyen modern bir þiirin zaten oluþturulamayacaðý da söylenebilir.” dediniz. Bu tespitinize katýlmakla birlikte, mevcut þiirimizin (þüphesiz belli bir entelektüel seviyedeki þairler kapsamýnda konuþuyorum) “koruyucu” olmaktan çok yön tayini konusunda “kararsýz” olduðu yorumuma ne dersiniz? Gomringer’in öngörüsüne de atýfta bulunarak düþünürsek, sizce Türk þiirinde cesaret sorunu yaþanýyor mu?

 

Bilemiyorum. Koruyucu ile kast ettiðim dönem 2000 öncesi son otuz yýldý. 2000’lerle birlikte birden buzlarýn eridiði fark ediliyor ama bu bir kucaklaþma deðil tabii ki. Otuz küsur yýlýk bir muhafazakârlýðýn etkisini bir çýrpýda atmak olanaksýz. Eski koþullandýrmalar hepimizin içinde bir yerlerde duruyor. Diðer taraftan, yapýlmasý gecikmiþ bir sürü þey de diðer yanda duruyor. Buna son dönemde birden geliþen deneysel þiirin sevindirici çeþitliliðinin yol açabileceði þaþkýnlýðý da eklerseniz bahsettiðiniz yön yitimi kendiliðinden anlaþýlýr, hatta beklenilir bir durum olur. Bunun sonucunun da bazý þairlerde kararsýzlýk olarak ortaya çýkmasý son derece muhtemel bir durum. Buna karþýn Ahmet Güntan’ýn otuz yýllýk birikimini bir kenara atýp yepyeni bir þiire yönelmesi umutlu olmamýz gerektiðini gösteriyor.

Deformasyon sanýldýðýnýn aksine sanatta/edebiyatta her dönem vardý. Denilebilir ki, eþik altý bir kýpýrdanma her zaman mevcuttu. Modern dönemleri geleneksel dönemlerden ayýran deformasyonun varlýðý deðil miktarýnýn artmasýydý. Bu sanata bakýþta yapýsal bir deðiþikliðe yol açmak zorundaydý, öyle de oldu. Uzlaþýmýn (konvansiyon) yüksek dozu demek olan düzeni  yansýtan ve üreten geleneksel sanatýn aksine modern sanat, meþruiyetini düzeni çoðu kez can alýcý yerinden deforme ederek/ettiði için elde etti. Bunu yol açan karmaþýklaþan ve akýþkanlaþan yaþamýn, artan bir biçimde esnek, sürekli oluþ halindeki yapýlarý öne çýkarmaya baþlamasýydý.

 

Denilebilir ki, Ýkinci Yeni’ye kadar þiir anlaþýlabilir, takip edilebilir bir çizgi üzerinde ilerledi. Þiirde bütün’ü Ýkinci Yeni imha etmiþti ama buna raðmen þairler arasýnda en azýndan bu eylem temelinde bir birlik vardý. Oysa þimdiki durumda (ki bu Ýkinci Yeni’den bir sonraki aþama demek oluyor) artýk çok soyut bir ortak paydaya sahip bir þiirle karþý karþýya geliyoruz. Bu yeni durum: daha otonom, bireysel bir ahlaka sahip kendi içinde tutarlý bir þiir. Eh bu ise gerçekten cesaret gerektiriyor.

 

Dilin hem akustik hem de optik iþaretler kullandýðýný, somut þairin ise bu iþaretleri "iþaretlerin kendilerini ifade aracý" olarak da kullandýðýný biliyoruz. Sizin deyiþinizle bu, "þiirin görsel ve iþitsel sýnýrlarýna doðru geniþletilmesi“ni saðlayacaktýr. Peki, size göre, bunun þiirde anlamýn geliþtirilmesi için ne gibi bir yararý olacaktýr. Veya "anlamýn geliþtirilmesi" bir sorunsal olmaktan tamamen çýkarýlmalý mýdýr? 

Yeri gelmiþken söyleyeyim: Somut þiir baþka, görsel ve iþitsel þiirler baþka þeyler. Her somut þiir görsel (veya iþitsel) þiir olmak zorunda deðil ve her görsel þiir de somut þiir olmak zorunda deðil. Somut þiirin malzeme olarak bazen metnin kaðýt üzerindeki görüntüsünü kullanýyor olmasý yanlýþlýkla görsel þiir olarak anlaþýlmasýna yol açýyor. Temsil sözcüðü görsel/iþitsel þiir ile somut þiiri birbirlerinden ayýran çizgiyi çiziyor. Buna veya “somut” olan ve olmayan görsel þiirleri birbirinden ayýrýyor da diyebiliriz. Görsel, iþitsel veya kalýpsal olabilen somut þiir, dilsel malzemeyi kullanýr ancak bunu dilin içinde kalarak, dikkati dilin kendisine veya düþünme süreçlerine yönlendirerek yapar. Somut þiir temsil etmez, referanstan (gönderge) uzaklaþýr. Dolayýsýyla gönderge, görsel ve somut þiiri birbirinden ayýran ölçütü oluþturur. Örnek vermek gerekirse, Gerhard Rühm’ün yasakmeyve’deki söylesisinde belirttiði gibi, Reinhard Döhl’ün elma sözcüklerini elma görüntüsü verecek þekilde dizdiði þiiri, görsel þiirdir ama somut þiir deðildir, çünkü eser elmanýn temsil edilmesine yöneliktir, bundan baðýmsýz metinsel bir varlýk içermemektedir.

Anlam deyince ne anlýyoruz? Anlamayý mý, gerçekliðe göndermeyi mi, mesajý mý, kolay anlaþýlýrlýðý mý? Bana herkes baþka bir þeyi kastediyor ama sanki ayný þeyi anladýðýmýzý zannederek konuþuyormuþuz gibi geliyor. Somut þiir her þeyden önce þiiri üretmeye ve alýmlamaya yönelik elimizdeki teknik araçlarýn artýþý, yeni projeksiyon alanlarýnýn doðuþu, dilsel ve þiirsel tazelenme olanaðý ve anlamýn ortaya çýkýþ koþularýnýn da incelenmesi demek (Bu arada söylemek lazým: bu teknik araçlar aslýnda hep vardý, ama ara sýra bunu unutup tekrar anýmsýyoruz). Böyle bakýnca somut þiir anlam üretiminin ta kendisi gibi geliyor bana. Bu sýnýr ötelemesi, Heinz Gappmayr ve S.J. Schmidt’e göre poetik bir aydýnlanma iþlevi görür ancak böylesi bir aydýnlanmanýn sonuçlarýnýn diðer þairlere nasýl etkidiði kolayca gösterilip kanýtlanacak bir olgu deðil. Ama gittikçe hýzlanan, akýþkanlaþan, sivilleþen bir dünyanýn yeni yapýlara, yeni anlamlara gereksinim duyduðu aþikâr ve somut þiir de bu gereksinime verilmiþ kocaman bir yanýt.

 

Rühm, sözünü ettiðiniz söyleþisinde kendi yöntemlerinden söz ederken "ilk yapýlmasý gereken duyarlý bir biçimde malzemeye yönelmektir" der. Ayrýca "kiþilik öne çýkarýlmamalýdýr" der. Ardýndan da "somut þiir politiktir" diyor. Bunlarý açmanýzý, özellikle "politik oluþ"un çerçevesini kýsaca belirlemenizi rica etsek. 

Somut þair sayýsý kadar farklý yönelim nedeni var belki. Franz Mon ve Helmut Heißenbüttel için somut hedef, kalýplaþmýþ dilsel kullanýmý kýrmaktý. Heißenbüttel, II. Dünya Savaþý sonrasýnýn Nazilerce kirletilmiþ dilinden kurtulmak istiyordu ve bu olanaðý eðretileme (metafor) içermeyen somut þiirde buldu. Onun için bir arýnma olanaðýydý bu ve malzemeye yönelim kuþkusuz temiz bir baþlangýç sözü veriyordu. Ernst Jandl, somutlarca eleþtirilmesine karþýn somut þiiri, dýþ gerçekliði anlatmada kullanmýþ, bu anlamda tamamen saf olmayan bir somut kullaným da geliþtirmiþtir. Bu giriþimin baþarýsý somut þiirin sunduðu deformasyonun, dönemin II. Dünya Savaþý’yla yüzleþemeyen ve Holokaust konusunda ifadesini bulamayan bakýþýndaki yabancýlaþmayla örtüþmesindedir. Bäcker ise bambaþka bir yerden gelir. Bilgi taþýsa da artýk duyarlýk, kavrayýþ taþýmayan kliþeleri, dilsel kalýplarý kendine bir somutluk alaný olarak seçer. Bu kliþeler ki, Holokaust vahþetini uygulayýcýlarýna hissedilmez kýlmýþ, onlarýn, mekanizmanýn uslu birer diþlisi olarak iþlemelerini olanaklý kýlmýþtýr. Vahþet de, iktidar da dille kurulur, Bäcker’in somut þiiri bu mekanizmanýn nasýl iþlediðini, kliþeleri deþifre ederken sadece somut þiirin politik olabileceðini deðil, politik þiirin nasýl yazýlacaðýný da ulaþýlmasý zor bir emsalle gösterir.

 

Okuyucudaki zihinsel kliþelerin yýkýlmasý açýsýndan somut þiirin iþlevlerine dair neler söylersiniz?

 

Birçok büyük kliþe de dâhil olmak üzere, kliþelerin ve uzlaþýmlarýn (konvansiyon) neler olduklarýný bulmak, tanýmlamak dilde ve sanatta hiç de kolay deðil. Birçok pratik iletiþim bunlar üzerinden iþliyor, binlercesinin, milyonlarcasýnýn içinde yaþýyoruz. Ancak uzlaþým, çoðu kez deformasyonla fark edilebilen bir olgudur, deformasyona uðrayana kadar doðallýk zannedilir. Diðer yandan deformasyon ise sadece uzlaþýmla tanýmlanabilir, ancak onu bozarken görülebilir. Yaþamý sürekli bir hareket hali olarak tanýmlarsak uzlaþmak ve bozmak birbirlerinin ikiz kardeþleri olmak zorundalar.
Bu bakýþýn þiire ilk izdüþümü, þiirin ne olduðu konusundaki uzlaþým ve bunun deformasyonu olur ki, somut þiirin ilk iþlevi burada, beraberinde getirdiði konstelasyon, tipogram, ideogram, liste vs. gibi metin türleri ile kafamýzda kemikleþmiþ mýsra düzeni dýþýndaki metinlerin de þiir olabileceðini göstermesi olarak ortaya çýkar. Bu anlamda hem þiire alan açtýðý hem de þiirle gündelik hayatta karþýmýza çýkan metinler arasýndaki keskin ayrýmý yumuþattýðý söylenebilir.
Ýkinci izdüþümü þiirin kendine konu edindiði dilsel kullanýmlar ve bunlarýn gerçekliðe yaptýklarý göndergeler hakkýnda olabilir. Somut þiir, dili bir bütün olarak deðil de neredeyse yapý taþlarý halinde ele aldýðý için kliþe gibi kompleks yapýlarýn þiire giriþini zorlaþtýrýr, ya kliþe dýþý kurgulara yönelir ya da kliþenin kendisini saldýrý alaný seçer. Diðer yandan, dil-gerçeklik baðýný kopardýðý, dil-içi bir konumda seyrettiði için dikkati hem dilin kullanýlýþýna hem de im-gönderge iliþkisi üzerine yöneltir. Edebiyat türleri içinde dilin kendisiyle en haþir neþir olaný olan þiir, dil-gerçeklik iliþkisi üzerine ister istemez en çok kafa patlatmak zorunda olaný. Somut þiir ise, kendisine dilin maddesel yanýný ve dilin kendisini konu edinmesi nedeniyle dil üzerine, dil-gerçeklik iliþkisi üzerine düþünmemizin, gerçekliðe dair zihinsel kliþelerimizden ve yanýlsamalarýmýzdan kaçýnma mücadelemizin hiç bitmeyecek sisyphus çalýþmasýna uygun olanaklar saðlýyor.

 

 

*Erhan Altan, 1963 yýlýnda Ýstanbul'da doðdu. Ýstanbul Teknik Üniversitesi Elektronik Mühendisliði Bölümünde lisans eðitimini, Viyana Teknik Üniversitesinde lisans üstü eðitimini tamamladý. 1986'dan bu yana Viyana’da yaþayan Erhan Altan Türkiye'de ve Avusturya'da yayýmlanan dergilerde inceleme ve eleþtiri yazýlarý yazmaktadýr. Selda Saka ile birlikte, Avusturya deneysel þiir derlemesi kontrapunkt 1 ve Heimrad Bäcker’in holokaustu deneysel þiir yoluyla sözcüklere döken kitabý Tutanak'ý Türkçeye çevirdi. 2006 yýlýnda Avusturya II. Dünya Savaþý Sonrasý Deneysel Þiiri Seçkisi'ni yayýma hazýrladý. Ayrýca Altan’ýn Turgut Uyar üzerine Tomris Uyar ile yaptýðý söyleþiler 2005 yýlýnda Ben Koþarým Aþaðlara, Koþarým adýyla kitaplaþtý.